Tὸ κεμενον, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ, ἐδημοσιεθη

 τὴν  Κυριακὴν 24ην  Ὀκτωβρου 2010

εἰς τὴν ἑβδομαδιααν ἐφημερδα «ΤΟ ΠΑΡΟΝ».

 

 

 

  

ΧΡΗΣΤΟΥ Α. ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ

*******

 

ΑΣΤΗΡΙΚΤΗ  Η  ΕΤΥΜΟΛΟΓΗΣΙΣ  ΤΟΥ  ΡΩΜΗΟΣ

ΑΠΟ  ΤΟ ΡΩΜΑΛΕΟΣ

Προλευσις  καὶ  ἔννοια  τοῦ  γραικλος.

 

 

1.- Εἰς τὴν ἐφημερδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ τῆς 17.10.2010, σελ. 27, ἐδημοσιεθη συμπαθὴς ἐπιστολὴ τοῦ κ. Δημητρου Σιζου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἔκδηλη ἑλληνολατρεα διατυπνει αὐθαρετη ἐτυμολγησι τῆς λξεως «ρωμης», ὡς προερχομνης δῆθεν ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ λξι «ρωμαλος». Καὶ προσθτει, ὅτι οἱ Ρωμαῖοι ὠνμαζαν τοὺς μὲν σοβαροὺς Ἕλληνες «Γραικος», τοὺς δὲ ἐκφυλισμνους Ἕλληνες «γραικλους, αὐτοὺς δηλαδὴ ποὺ ἦταν κλακες, ἀναξιοπρεπεῖς, ταπεινο, γελοῖοι καὶ τιποτνιοι» !  Ὅλα τὰ εὐφνταστα αὐτὰ γλωσσικὰ κατασκευσματα εἶναι παντελῶς ἀστρικτα.

 

2.-  Κατ’ἀρχὴν τὸ «ρωμαῖος» ( ὑπὸ ἁπλουστευθεῖσαν, λακν, διατπωσιν «ρωμης» ) σημανει τὸ ἀνῆκον στὴν Ρμη καὶ τὸ δημιουρ-γηθὲν ὑπ’αὐτῆς βαθμηδὸν ρωμακὸν κρτος, ὡς ἐπσης τοὺς ὑπηκους του, καὶ ξνους ἀκμη στοὺς ὁποους ὅμως εἶχεν ἀποδοθῆ ἡ ρωμακὴ ἰθαγνεια. Τὸ τελευταῖον αὐτὸ καὶ συνβη μὲ τὸ διταγμα τοῦ Καρακλλα τὸ 212 μ.Χ. γιὰ ὅλους τοὺς ὑπὸ ρωμακὴν δουλεαν λαοὺς τῆς ἀνατολῆς, μεταξὺ τῶν ὁποων καὶ τοὺς συντριπτικῶς πλειονοψηφοῦντες ττε ἐκεῖ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι καὶ ἔκτοτε ἀπεκλθησαν «ρωμαῖοι (ρωμηο)», ὅπως ἀναλυτικῶς ἐξθεσα στὰ δο ἄρθρα μου, τὰ δημοσιευθντα στὸ ΠΑΡΟΝ «Ἑλληνικὴ αὐτογνωσα καὶ ἐθνικὴ ἀνρθωσις» (12..9.2010) καὶ «Ἀνασκευὴ διανοητικῶν ἀστοχημτων» (10 καὶ 17.10.2010).  Ἑπομνως τὸ ἐπθετον «ρωμαῖος (ρωμης)», μὲ ἀρχικὴ προλευσιν ἀπὸ τὸ οὐσιαστικὸν «Ρμη», θὰ ἦτο δυνατν, νὰ σημανῃ ρωμαλος καὶ νὰ ἔχῃ ἔτσι ἑλληνικὴ καταγωγ, ὅπως ὑποστηρζῃ ὁ ἀνωτρω ἐπιστολογρφος, μνον ἐὰν καὶ τὸ οὐσιαστικὸν «Ρμη» ἦτο ἑλληνικῆς προελεσεως. Ττοια ὅμως ἐκδοχὴ δὲν ὑπεστηρχθη ποτ, ἀπὸ καννα. Εἰς τὴν λατινικὴν γλῶσσαν ἡ Ρμη λγεται Roma, ὀνομασα ἀποδιδομνη κατὰ τὴν λατινικὴ μυθολογα ὡς προερχομνη ἀπὸ συγκεκριμνη γυναῖκα, χωρὶς ποτὲ ἡ λξις αὐτὴ νὰ ἀποκτσῃ στὸ λεξιλγιο τῆς λατινικῆς γλσσης καὶ τὴν σημασα τῆς ἑλληνικῆς λξεως «ρμη».  Κατ’ ἀκολουθαν καὶ τὸ ἐπθετον «ρωμαῖος (ρωμης)» καμμιὰ σχσι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μὲ τὶς ἑλληνικὲς λξεις «ρμη» (οὐσιαστικν) καὶ «ρωμαλος» (ἐπθετον), τὰ δὲ ἀντιθτως ὑποστηριζμενα ἀποτελοῦν εὐφνταστα κατασκευσματα.  Ἄλλωστε, ἐὰν ‘’ρωμαῖος’’ σημανῃ ‘’ρωμαλος’’ καὶ ὄχι ‘’ρωμαῖος ὑπκοος’’, ὅπως ἀναγρφεται στὸν ττλον τῆς ἀνωτρω ἐπιστολῆς, εὐλγως ἐρωτᾶται, πῶς συνβη καὶ μνον μετὰ τὴν ἀπδοσιν ἀπὸ τὸν ρωμαῖο αὐτοκρτορα Καρακλλα τὸ 212 μ.Χρ. τῆς ἰδιτητος τοῦ ρωμαου πολτου νὰ ἀποκτσουν οἱ Ἕλληνες, ἀλλὰ καὶ οἱ λοιποὶ λαοὶ τῆς ἀνατολῆς, τὴν ἀρετὴν αὐτὴν τοῦ ρωμαλου ;  Μπως τὴν ἀπκτησαν μνον μετὰ τὴν ὑποταγ τους στοὺς Ρωμαους, ἐνῷ δὲν τὴν εἶχαν προηγουμνως ‘’Ρωμαλοι’’ λοιπὸν ὅλοι, Ἕλληνες καὶ λοιποὶ κτοικοι τῆς ἀνατολῆς ἀδιακρτως (!), ἀλλὰ μνον ... μετὰ τὴν ὑποταγ τους στοὺς Ρωμαους ! ...

 

3.-   Ὡς πρὸς τὴν περαιτρω ἐπιχειρουμνην ἀπὸ τὸν ἴδιον ἐπιστολογρφο διαστολ, ὅτι δῆθεν οἱ Ρωμαῖοι ἐχρησιμοποιοῦσαν γιὰ τοὺς Ἕλληνες τὶς ὀνομασες  «γραικὸς» (γιὰ τοὺς σοβαροὺς) καὶ «γραικλος» (γιὰ τοὺς ἐκφυλισμνους Ἕλληνες),  εὐλγως ἀνακπτει τὸ ἐρτημα : πῶς συνβη οἱ Ρωμαῖοι  μεταξὺ ὅλων τῶν ἄλλων λαῶν μνον γιὰ τοὺς Ἕλληνας νὰ προβανουν σὲ ττοιον, ὀνομαστικὸν μλιστα, διαχωρισμ Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν εἶναι σοβαρὰ πργματα. Αὐτοκαταρρουν μὲ τὴν κοινὴ λογικ. Καὶ προδδουν ἱστορικὴν ἐπὶ τοῦ προκειμνου ἄγνοια.

Πργματι, ὅλοι οἱ Ἕλληνες χωρὶς καμμαν ἀπολτως δικρισιν ἢ ἐξαρεσιν ὠνομζοντο ἀπὸ τοὺς Ρωμαους μὲ τὸ ἀρχικ τους ὄνομα «Γραικο». Οἱ Ἕλληνες ὅμως πολιτιστικῶς καταφανῶς ἀντεροι, καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ὑποδολωσ τους τὸ 146 π.Χ. στοὺς Ρωμαους εἶχαν διαποτσει, κυριολεκτικῶς κατακυριεσει, μὲ τὸν πολιτισμ καὶ τὴν γλῶσσα τους καὶ αὐτὴ τὴν  ρωμακὴ πρωτεουσα, τὴν Ρμη. Ὅλες οἱ ἐπιφανεῖς οἰκογνειες προσελμβαναν ἑλληνοδιδασκλους, ἐξεμνθαναν τὴν ἑλληνικὴ γλῶσ-σα, ἐντρυφοῦσαν στὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφα καὶ λογοτεχνα, ἀπεμιμοῦντο τὰ ἑλληνικὰ ἤθη καὶ τρπο ζωῆς. Αὐτὰ ζωηρῶς καταγρφονται ἀπὸ ὅλους τοὺς ἱστορικος. Βλπε ἰδως τὸ μνημειῶδες δτομον ἔργο τοῦ διασμου Θεοδρου Μμμσεν (βραβεῖο Νμπελ 1902), Ρωμακὴ Ἱστορα [γαλλικὴ μετφρασις 1863 Charles Alexandre, παρουσασις σὲ ἐπανκδοσιν ἐπιμελεᾳ τοῦ Καθηγητοῦ Claude Nikolet ὑπὸ τὸν ττλον Histoire Romaine, ἐκδσεις Robert Laffont, Παρσι 1985, τμος Α, σελ. 104 ἑπ. κλπ.].  Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν δο λαῶν, οἱ ὁποῖοι σημειωτον ἐθνολογικῶς θεωροῦνται ἀδελφο, ὑπῆρχαν βασικὲς διαφορς. Ὁ Μμμσεν διεισδυτικτατα τὶς περιγρφει : οἱ Ἕλληνες τενουν στὸ νὰ θυσιζουν τὸ γενικὸν συμφρον στὸ ἄτομο, τὸ ἔθνος στὴν κοιντητα, τὴν κοιντητα στὸν πολτη, τὸ ἰδεῶδες των βρσκεται στὴν ζω, εἶναι ἡ λατρεα τοῦ ὡραου καὶ τῆς εὐημερας. Ἀντιθτως, οἱ Ρωμαῖοι ἀνατρφουν τὰ παιδι τους μὲ τὸν φβο τοῦ πατρα, τὸν πολτη μὲ τὸν φβο τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κρτους των καὶ αὐτοὶ ὅλοι ζοῦν μὲ τὸν φβο τῶν θεῶν ( βλπε, στὸ ἀνωτρω βιβλο τοῦ Μμμσεν, σελ. 31 ἑπ. τὴν παργραφο μὲ ττλο «Ρωμαοι καὶ Ἕλληνες. Οἱ ἀντθετοι χαρακτῆρες των»).

Ἦτο λοιπὸν ἑπμενον ἡ ἀνωτρω βαθεῖα διεσδυσις τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ στὴν ρωμακὴ κοινωνα νὰ ἐξεγερῃ τοὺς συντηρη-τικοὺς Ρωμαους. Μὲ τὴν παρθησι τοῦ Κτωνος καὶ τῶν ὁμοφρνων του ἡ ρωμακὴ Σγκλητος ἐψφισε τὸ 161 π.Χ. νμον μὲ τὸν ὁποῖον ἀπηγορεθη ἡ ἐγκατστασις ρητρων καὶ φιλοσφων στὴν Ρμη, δηλαδὴ Ἑλλνων λογων. Τὸ ἑλληνικὸν ὅμως πολιτιστικὸν ρεῦμα ἦτο ἀκατα-νκητον. Καὶ μετὰ τὴν κατκτησιν τῆς Ἑλλδος ἀπὸ τοὺς Ρωμαους (146 π.Χ.) ὁ περινυμος λατῖνος ποιητὴς Ὀρτιος ( 65 - 8 π.Χ.) ἀνωμολογοῦσε «Graecia capta ferum victorem cepit et artes intulit agresti Latio», δηλαδ, ὅτι «Ἡ Ἑλλὰς ἡττηθεῖσα κατκτησε τὸν νικητὴ καὶ εἰσγαγε τὶς τχνες (τὴν παιδεα) στὸ ἀγροῖκον Λτιο». Ὁ δὲ ἐπιφανστερος τῶν Λατνων ποιητῶν Βιργλιος (70 – 19 π.Χ.) προσπαθοῦσε νὰ παρηγορσῃ τοὺς Ρωμαους γιὰ τὴν πνευματικὴν ὑπεροχὴ τῶν Ἑλλνων, προβλλων τὶς δικς τους κατακτσεις μὲ τὸν ἀφορισμ : «ἄφησε ἄλλους λαοὺς νὰ ζωντανεουν μρμαρα καὶ ὀρεχαλκο καὶ νὰ σημεινουν τὴν πορεα τῶν ἄστρων. Διτι ἐσ, Ρωμαῖε, πρπει νὰ κυβερνᾷς τοὺς λαος». Στὸ πλασιο ττοιας ἀντιπαραθσεως ἄρχισεν ἀπὸ τοὺς συντηρητικοὺς Ρωμαους καὶ ὁ στιγματισμὸς ὅσων ὁμοεθνῶν των  ἀπεμακρνοντο ἀπὸ τὴν ρωμακὴ παρδοσι καὶ ἀπεμιμοῦντο ἑλληνικὰ πρτυπα ζωῆς. Ἀκμη καὶ ὁ Κικρων (106 – 43 π.Χ.), ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικωτρους πολιτικοὺς ἄνδρες τῆς Ρμης, δεινὸς ρτωρ καὶ ἐπιφανὴς συγγραφες, ἀκριβῶς λγῳ τῶν πνευματικῶν του ἐνασχολσεων μὲ τσεις προκλητικῶς φιλελληνικς, ἐχλευζετο ἀπὸ τοὺς ἀξστους Ρωμαους ὡς «γραικὸς καὶ σχολαστικς» μὲ τὴν ὑποτιμητικὴν ἔννοια, ὅτι ἐνασχολεῖται μὲ ἀνξια πργματα (βλπε γιὰ τὰ ἀνωτρω καὶ ἄλλα στοιχεῖα τὸ βιβλο τοῦ Καθηγητοῦ Παναγιτη ΧΡΗΣΤΟΥ, «Οἱ περιπτειες τῶν ἐθνικῶν ὀνομτων τῶν Ἑλλνων», 4η ἔκδοσις, ἐκδοτικὸς οἶκος Κυρομνος, Θεσσαλονκη, 1993, σελ. 65 ἑπ.).

Ἔτσι ἀνεφνη καὶ ὁ χαρακτηρισμὸς graeculi - γραικλοι. Δηλαδ, οἱ συντηρητικοὶ Ρωμαῖοι ἐχλεαζαν ὅσους ἀπεμακρνοντο τῆς πατρας παραδσεως μὲ συντεθὲν ὑποκοριστικὸ τῆς ξνης ἐθνικῆς ὀνομασας «γραικο», τὸ ὁποῖο καὶ ἐχρησιμοποιοῦσαν μὲ τὴν καταφρονητικὴ σημασα τοῦ ὑπερπτου, τοῦ ἀλαζνος ποὺ ἀκολουθεῖ ξνα πρτυπα, ἰδιτητες ποὺ πργματι εἶχαν αὐτο, συναισθανμενοι λγῳ τῆς ἀνωτρας (ἑλληνικῆς) παιδεας των τὴν ὑπεροχ τους ἔναντι τῶν λοιπῶν ὁμοφλων τους. Ἂς παρατηρσουμε, ὅτι ττοια ἀντδρασι συναντοῦμε διαχρονικῶς, παντοῦ. Καὶ σμερα τοὺς Ἕλληνες, ποὺ συμπεριφρονται καὶ διαβιοῦν κατὰ ἀμερικανικὰ πρτυπα ζωῆς, τοὺς ὀνομζουμε καὶ τρα καταφρονητικῶς «ἀμερικανκια», δηλαδὴ χρησιμοποιοῦμε τὸ ὑποκορι-στικὸν τῆς ξνης ἐθνικῆς ὀνομασας «ἀμερικανο», γιὰ νὰ χαρακτηρ-σουμε χλευαστικῶς τοὺς Ἕλληνες, ποὺ ἐμφανζουν ἀμερικανικὸ τρπο ζωῆς. Καὶ κατ’ ἐπκτασιν, χρησιμοποιοῦμεν καὶ ἀφῃρημνως τὸν χαρακτηρισμὸν «γραικλοι» γιὰ ὅσους Ἕλληνες γνονται ἐπιλσμονες τοῦ ἐθνικοῦ των καθκοντος καὶ ἀδιαφοροῦν γιὰ τὰ συμφροντα τῆς ἐθνικῆς μας κοιντητος, ὑπηρετοῦντες, ἀδιαφρως ἂν ἐν συνειδσει ἢ ἀνεπιγντως, ἀφελῶς ἢ μισθοφορικῶς, ξνα συμφροντα.

Αὐτὴ λοιπὸν ἦτο ἡ ἔννοια τῆς λατινικῆς λξεως graeculusγραικλοςπρὸς καταφρονητικὸν χαρακτηρισμὸν μνον Ρωμαων (ὄ χ ι Ἑλλνων), οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρνοντο τῆς πατρου παραδσεως· ὅπως καὶ ἀντιστοχως εἶναι σμερα ἡ ἔννοια τῆς ἑλληνικῆς λξεως γραικλος πρὸς στιγματισμὸν τοῦ ἀρνησιπτριδος Ἕλληνος. Ἡ διαφορετικὴ ἀπὸ τὸν ἀνωτρω ἐπιστολογρφο ἑρμηνεα τοῦ ὅρου, μὲ στιγματιζομνους δῆθεν μὲ αὐτὸν (graeculus) τοὺς ἐκφυλισμνους Ἕλληνες, εἶναι παντελῶς ἀστρικτη.-   

 

 Να Πεντλη, 19η Ὀκτωβρου 2010.